“Là một người lãnh đạo, bạn không thể tránh khỏi những cuộc trò chuyện khó khăn. Nhưng bạn có thể lựa chọn: né tránh, hoặc đối diện bằng sự trung thực và lòng trắc ẩn.”
Mỗi dịp đầu năm, tôi lại chứng kiến không khí văn phòng trở nên “căng như dây đàn”. Mùa đánh giá hiệu suất, nghe thì rất chuyên nghiệp, nhưng đối với nhiều người làm lãnh đạo, đó là chuỗi ngày bước qua “bãi mìn cảm xúc”.
Một mặt, chúng ta muốn động viên nhân viên. Mặt khác, một số thông điệp buộc phải nói ra không hề dễ chịu chút nào. Và rồi, rất nhiều người trong chúng ta (vì sợ làm tổn thương người khác) đã chọn cách nói giảm, nói tránh. Gói ghém lời góp ý bằng thứ ngôn ngữ mơ hồ, vòng vo. Hy vọng người nghe hiểu được điều chưa nói. Nhưng kết quả là gì?
“Thông điệp biến mất. Kỳ vọng không rõ ràng. Niềm tin bị lung lay. Và động lực bị triệt tiêu”.
Tôi nhớ đến câu chuyên của John Christy (Mentor Coach) trong một phiên khai vấn lãnh đạo đã kể về việc ông ấy từng học cách nói về cái chết để học cách nói điều khó nói …
… Vào mùa hè năm 1980, trong thời gian thực tập tại Sở Cứu hỏa West Hollywood, tôi được huấn luyện cách… thông báo tin buồn. “Đừng nói họ đã ra đi. Đừng nói họ đang ở một nơi tốt đẹp hơn. Hãy nói thẳng: họ đã chết.” Lúc đầu, tôi choáng váng. Nhưng rồi tôi hiểu: Sự rõ ràng chính là lòng tốt. Không một gia đình nào muốn phải đoán già đoán non trong nỗi đau. Và cũng như vậy, không một nhân viên nào muốn sống trong trạng thái không biết mình đang ở đâu trong lòng sếp, trong mắt đồng đội, hay trong hành trình phát triển …
“Tôi muốn tử tế …”, nhưng liệu sự mơ hồ có thực sự tử tế?
Rất nhiều người quản lý và lãnh đạo chia sẻ với tôi: “Tôi không muốn khiến họ buồn.” Vậy là họ dùng những từ như “không đúng lúc”, “chưa phù hợp”, “cần điều chỉnh nhẹ” … thay vì nói thẳng: “Bạn đã không đạt kỳ vọng.”
Thẳng thắn không phải là tàn nhẫn. Mơ hồ mới khiến người khác lạc lối. Hãy nói thẳng điều khó nghe rồi mở ra một con đường!
Một người nhân viên không cần những lời “vuốt ve cảm xúc”. Họ cần sự thật kèm theo hướng đi.
Hãy thử:
- “Việc bạn trễ deadline 3 lần trong tháng vừa rồi ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ của cả nhóm. Chúng ta cần thay đổi điều này ngay.”
- “Hiện tại bạn chưa đáp ứng được kỳ vọng về vai trò trưởng nhóm. Nhưng tôi tin bạn có thể cải thiện, và tôi sẽ hỗ trợ bạn.”
Hãy nói rõ điều không hiệu quả, rồi nói rõ cách khắc phục. Đừng để họ lơ lửng giữa tin xấu và im lặng. Ở khoảng trống đó, những suy diễn tiêu cực sẽ nảy mầm.
3 nguyên tắc vàng khi trò chuyện khó khăn:
“Clarity is kindness” – Brené Brown
(Sự rõ ràng là lòng tốt)
Và đôi khi là món quà lớn nhất bạn có thể dành cho người khác.
- Nói sự thật, không nói cảm xúc của bạn.
Đừng để sự lúng túng của bạn làm loãng đi thông điệp.
- Cụ thể. Không sáo rỗng.
“Em cần chiến lược hơn” không giúp gì cả. “Kế hoạch tuần rồi của em không phân bổ nhân lực hiệu quả, khiến bộ phận vận hành phải làm thêm giờ” … điều đó mới khiến người ta hiểu và thay đổi.
- Cho họ một lối đi.
Người ta có thể tiếp nhận cả tin xấu nếu họ biết họ còn hy vọng. Họ cần biết mình có thể làm gì tiếp theo, và có ai đang đồng hành cùng họ.
Bạn đang mở ra cánh cửa, không phải đưa ra phán quyết!
Hãy nhớ: Vai trò của người lãnh đạo không phải là “xử lý con người”, mà là “phát triển con người”. Mỗi cuộc trò chuyện khó là một cơ hội để giúp ai đó lớn lên.
“Đừng để lòng tốt của bạn trở thành sự mơ hồ. Đừng để sự thẳng thắn trở thành tổn thương.”
Thay vào đó, chúng ta hãy học cách đứng vững và nói thật, với lòng tôn trọng sâu sắc dành cho người đối diện.
Còn bạn thì sao?
Bạn đã từng có một cuộc trò chuyện khó khăn nào khiến bạn day dứt? Hay một lần bạn cảm ơn ai đó vì họ đã dám nói sự thật cho bạn?
Tôi rất mong nghe câu chuyện của bạn, vì tôi tin rằng: sự kiên cường không bao giờ được xây dựng một mình. Hãy cùng nhau học cách lãnh đạo bằng sự rõ ràng, lòng trắc ẩn và dũng khí.
Lead with Dao: “Khi bạn dám thẳng thắn, bạn đang mở ra một cánh cửa.”
Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn trong phần bình luận hoặc nhắn tin riêng nếu bạn cần một người đồng hành. Hẹn gặp bạn!
