Trong vai trò lãnh đạo, khai vấn và người phát triển con người, tôi từng tin rằng: “Lãnh đạo là người có câu trả lời tốt.”
Nhưng theo thời gian, tôi nhận ra: Lãnh đạo không phải là người luôn có sẵn câu trả lời. Mà là người biết đặt ra câu hỏi đúng.
“Muốn thay đổi tư duy người khác, đừng chỉ thuyết phục bằng lý lẽ.
Hãy dẫn họ vào hành trình tự khám phá”
Hỏi để định hướng tư duy đội ngũ, không phải chỉ để “biết thêm” thông tin:
Một câu hỏi đúng lúc có thể thay đổi một cuộc họp. Một câu hỏi sâu sắc có thể thay đổi tư duy của cả đội ngũ.
Nếu bạn muốn trở thành người có ảnh hưởng thật sự, hãy rèn luyện nghệ thuật “Hỏi để mở tư duy”. Dưới đây là 2 khung câu hỏi tôi thường dùng trong khai vấn quản lý, lãnh đạo và đồng hành cùng đội ngũ.
1. Câu hỏi định hướng tư duy (Directional Inquiry).
Khung câu hỏi này giúp dẫn dắt người đối diện suy nghĩ sâu hơn, rộng hơn, và nhìn từ nhiều chiều:
- Đi sâu hơn: “Vì sao bạn lại nghĩ như vậy?” → Đào sâu gốc rễ của niềm tin hoặc giả định.
- Tổng quát hóa lên: “Điều này phản ánh điều gì lớn hơn trong tổ chức?” → Giúp kết nối vấn đề với bức tranh toàn cảnh.
- Nhìn từ góc khác: “Nếu đứng ở vai trò khách hàng/đối tác/nhân viên, bạn sẽ thấy gì?” → Mở rộng góc nhìn, tăng tính hệ thống.
- Đảo ngược vấn đề: “Nếu giả sử chúng ta sai, thì điều gì đang bị bỏ sót?” → Kích hoạt tư duy phản biện và tránh thiên kiến.
2. Câu hỏi khai phóng từ điểm mạnh (Appreciative Inquiry).
Khung câu hỏi này giúp truyền cảm hứng, khơi dậy nội lực và xây dựng giải pháp dựa trên những gì đang hoạt động tốt:
- Khám phá: “Điều gì đang hoạt động hiệu quả nhất hiện nay?” → Tìm điểm tựa để nhân rộng.
- Mơ ước: “Nếu không bị giới hạn bởi bất cứ điều gì, bạn muốn tương lai ra sao?” → Khơi dậy tầm nhìn và động lực.
- Thiết kế: “Mô hình lý tưởng để đạt điều đó sẽ trông như thế nào?” → Biến mơ ước thành kế hoạch thực tế.
- Hiện thực hóa: “Chúng ta cần bắt đầu từ đâu, ngay bây giờ?” → Kết nối tầm nhìn với hành động cụ thể.
Vì sao nên hỏi thay vì nói?
“People resist being told what to think, but they embrace ideas they discover themselves.” (Daniel Hartweg)
(Chúng ta càng nói nhiều, người khác càng có xu hướng phòng thủ. Nhưng khi họ tự tìm ra câu trả lời, đó là lúc niềm tin, động lực và sự cam kết thực sự được hình thành.)
Gợi ý áp dụng ngay hôm nay:
1. Trong cuộc họp nhóm: Thay vì “Tôi nghĩ nên làm thế này”, Hãy thử “Mọi người nghĩ điều gì sẽ hiệu quả nhất trong tình huống này?”
2. Khi nhân viên mắc lỗi: Đừng bắt đầu bằng “Em đã sai ở đâu?” → Hãy thử “Theo em, điều gì khiến kết quả chưa như mong muốn?”
Câu hỏi quyền năng hôm nay của bạn là gì?
Nếu bạn chỉ cần thay đổi một thói quen giao tiếp để tăng gấp 10 lần ảnh hưởng, đó chính là: HỌC CÁCH ĐẶT CÂU HỎI.
Hãy bắt đầu từ hôm nay …
Lead with Dao: Nơi những câu hỏi dẫn dắt hành trình trưởng thành của đội ngũ, và đó chính bạn!
Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn trong phần bình luận hoặc nhắn tin riêng nếu bạn cần một người đồng hành. Hẹn gặp bạn!
